Çerçeve Anlaşması: “Çerçeve Anlaşması” bütün IPA alanlarına başvuran bir IPA faydalanıcısı ile Komisyon arasında imzalanan ve ilgili Tüzük uyarınca IPA faydalanıcısı ile Komisyon arasındaki mali iş birliği ilkelerini belirleyen bir anlaşmadır.

Çerçeve Sözleşme: Proje Döngüsü Yönetiminin uygulanması sırasında Türk makamlarına yardımcı olacak uzmanların istihdamına olanak tanıyan bir kolaylıktır. Azami bütçe tavanı 200.000 Euro’dur ve azami hizmet süresi 12 aydır. Teknik yardım hizmeti, Çerçeve Sözleşme şirketlerinin uzun listesinden rotasyon esasına göre rekabetçi ihale süreciyle seçilecek bir konsorsiyuma (birkaç müşavir şirketten oluşur) verilir. Seçim ölçütleri uzmanın/uzmanların özgeçmişlerinin değerlendirilmesini esas alır.

Çevre Operasyonel Programı (EOP): 2007-2013 döneminde uygulanmış olan EOP, AB ilke ve politikaları doğrultusunda, Türkiye’nin çevre sektöründeki performansını artırmak için Türkiye’ye yardımcı olacak temel planlama, mali destek ve eylem aracıdır. Bu program Katılım Öncesi Mali Destek Aracı (IPA) kapsamında Avrupa Komisyonu ile yakın istişare içinde Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından geliştirilmiştir.

Çevre ve İklim Eylem Sektör Operasyonel Programı (ÇİSOP): Çevre ve iklim eylemi alanında Türkiye için çok yıllık bir eylem programı olup (2014-2020), Katılım Öncesi Yardım Aracı IPA II kapsamında Avrupa Komisyonu tarafından finanse edilmektedir.

Çevre ve Orman Bakanlığı (ÇOB): Türkiye’de çevre ve ormancılık ile ilgili işlerden sorumlu olan, eski Çevre ve Orman Bakanlığı 2011 yılında Orman ve Su İşleri Bakanlığı olarak yapılandırılmıştır.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (ÇŞB): 3 Mayıs 1920’de kurulan Bayındırlık Bakanlığı ile 13 Ekim 1923’te kurulan İmar ve İskân Bakanlığının 1983 yılında Bayındırlık ve İskân Bakanlığı adı altında birleştirilmesiyle kurulmuştur. 1991 yılında Çevre Bakanlığının kurulması; 6/6/1991 tarihli ve 3755 sayılı Kanun’un verdiği yetkiye dayanılarak Bakanlar Kurulunca 9/8/1991 tarihinde kararlaştırılmıştır. Çevre Bakanlığı ile 29 Haziran 2011’de birleştirilip Çevre ve Şehircilik Bakanlığı adını almıştır. 11 Ekim 2021’de ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı adını almıştır.

Çıkar Çatışması: Proje veya faaliyetin hazırlığı, değerlendirilmesi, seçimi, onayı, teknik açıdan desteklenmesi ve izlenmesi ile diğer aşamalarında görev alanların görevlerinin gizliliğini veya tarafsızlığını, kendilerine, yararlanıcılara ya da başkalarına maddi veya manevi yönden haksız menfaat temini bakımından etkileyebilecek her türlü durum.

Çok Yıllı Endikatif Planlama Belgesi (MIPD): İlgili tüm IPA bileşenlerini kapsayan her ülke için geliştirilmiş bir stratejik planlama belgesi. MIPD ayrıca, üç yıllık bir belgedir ve yararlanıcı ülke ile yakın istişarede bulunarak oluşturulur.

Çok Yıllı Mali Çerçeve: Avrupa Birliği’nin yıllık bütçesini düzenleyen yedi yıllık çerçeveye verilen addır. Dönemler 2007-2013 ve 2014-2020’dir. Çok Yıllı Mali Çerçeve, Avrupa Konseyinin oybirliği ve Avrupa Parlamentosu’nun onayı ile Konsey Tüzüğü olarak gerçekleşir.

Değerlendirici: Hibe programının kapsadığı konular hakkında derin bilgiye sahip, yayımlanan değerlendirme kılavuzlarını kullanarak detaylı ve yazılı başvuru onay değerlendirme görevini yerine getiren, Sözleşme Makamına bağlı olarak çalışan bağımsız uzman.

Değerlendirme Aşaması: Mali açıdan kabul edilebilir bir projenin onaylanmadan önceki son aşamasıdır. Proje önceden belirlenmiş kriterler çerçevesinde analiz edilir ve bu süreçte projenin amaçlarının uygunluğu, uygulanabilirliği ve tahmini maliyetlerin tutarlılığı araştırılır. “Fizibilite Çalışması” ile eşanlamlı olarak kullanılır.

Değerlendirme: Bir projenin önceden belirlenmiş hedefleri çerçevesinde verimlilik, etkililik, sürdürülebilirlik ve uygunluğunun periyodik olarak değerlendirilmesi.

Değerlendirme komitesi Bağımsız değerlendiriciler tarafından gerçekleştirilen değerlendirmeler üstünde gerekli kontrolleri yaparak görüş oluşturmak ve bunları raporlamak amacıyla, her proje teklif çağrısı için ayrı bir değerlendirme komitesi oluşturulur. İlgili alanda tecrübeye sahip en az beş kişiden oluşan değerlendirme komitesi, çalıştıkları kurumların onayı ile görevlendirilir. Komite üyeleri, teslim edilen projelerin hazırlık veya uygulanma aşamasında görev almamış veya almayacak olan kişiler arasından seçilir.

Doğrudan Sözleşme: Rekabetçi ihale usulüne gitmeksizin, başvuru sahibi ile sözleşme makamı arasında doğrudan sözleşmeye varılan ve 10.000 Euro’ya kadar bütçesi olan eylemler için uygulanabilir.

Düzeltme: Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nde veya resmi gazeteye denk yerel yayın organlarında ve EuropeAid web sitesinde yayımlanmış duyuru veya kılavuzların düzeltilmesi.

Ekipmanlar: İşlerde (İnşaat) kullanılması planlanan makine, aparat, komponentler ve diğer eşyalar.

Ekonomik Operatör: Yükleniciler, tedarikçiler ve servis sağlayıcıları kapsar.

Faydalanıcı: Hibe alan herhangi gerçek veya tüzel kişi.

Faydalanıcı Ülke: Avrupa Birliği dışında olup Avrupa Topluluğu ile işbirliği programı anlaşması olan ülke veya devlet.

Finansal teklif: İhale teklifinin özet bütçesi, detaylı fiyat dökümü, nakit akış tahmini de dahil olmak üzere ihalenin tüm finansal unsurlarını içeren kısmı.

Finansman Anlaşması: Komisyon ile IPA faydalanıcısı arasında yapılan yıllık veya çok yıllı anlaşma anlamına gelir. Bu anlaşmanın amacı, Tüzük kapsamına giren eylemlere yönelik olarak Avrupa Birliği’nin sağladığı finansal yardımın uygulanmasıdır.

Genel Hedefler: Nihai yararlanıcılar için bir projenin uzun vadeli faydalarını açıklar. Ayrıca genel olarak diğer gruplara bu faydaların neden önemli olduğunu açıklarlar.

Genel Şartlar: Sözleşme kapsamındaki genel yükümlülükleri ve mali koşulları belirler ve raporlama, bilgi sağlama, tanınırlık, hesaplar ile teknik ve mali kontroller hususunda sorumlulukları belirtir.

Genişleme: Yeni üye devletlerin katılımı ile Avrupa Birliği’nin (AB) genişleme sürecine verilen addır. Roma Antlaşması ile 1958 yılında Avrupa Ekonomik Topluluğu’nun kuruluşundan bu yana, AB’nin üye ülke sayısı altıdan yirmi sekize büyümüştür. AET’nin ilk üyeleri Belçika, Fransa, Almanya, İtalya, Lüksemburg ve Hollanda idi. Takip eden genişlemeler: 1973 yılında Danimarka, İrlanda ve Birleşik Krallık; 1981 Yunanistan; 1986 yılında İspanya ve Portekiz; 1995 yılında Avusturya, Finlandiya ve İsveç; 2004 Kıbrıs, Çek Cumhuriyeti, Estonya, Macaristan, Letonya, Litvanya, Malta, Polonya, Slovakya ve Slovenya; 2007 yılında Bulgaristan ve Romanya, ve 2013 yılında Hırvatistan.

Götürü Usulü Sözleşme: Sunulan hizmetlere ilişkin ödemenin, belirlenmiş çıktıların sunulması ve onaylanmasından sonra gerçekleştiği sözleşme türüdür.

Harcama Doğrulaması: Kontrolörlerin yüklenici/faydalanıcı tarafından verilen Finansal Raporun faydalanıcının hesap ve muhasebe sistemine göre uygulanabildiği ilgili Şartnamede kararlaştırılan prosedürlere göre onayladıkları süreç ve raporlar, dayanak hesaplar ve kayıtlardır. Kontrolör ayrıca yüklenici/faydalanıcının Komisyon ile imzalanan sözleşmenin ilgili hükümlerine uyum sağlamış olduğunu onaylar.

Hasar Sorumluluğu Süresi: Yüklenicinin işlerini tamamlaması ve hasar ya da hataları Denetmen tarafından belirtilen şekilde giderilmesi gereken, geçici kabul tarihinin hemen ardından başlayan ve sözleşmede belirtilmiş olan süre.

Hedef Grup(lar): Projenin Amacı kapsamında projeden olumlu olarak etkilenecek olan gruplar/kuruluşlar.

Hibe: AB’nin belirlenmiş bir politika amacına hizmet eden bir operasyonun uygulanması için Sözleşme Makam tarafından Faydalanıcıya doğrudan yapılan ve ticari niteliği olmayan ödeme.

Hibe Başvuru Rehberi: Teklif Çağrıları kapsamında başvuru sahipleri için hazırlanan, destekten yararlanabilecek gerçek ve tüzel kişileri, başvuruda bulunabileceklerde aranan şartları, başvuru ve yararlanma şekil ve şartlarını, destek konusu öncelik alanını, destekten karşılanabilecek uygun maliyetleri, seçim ve değerlendirme kriterlerini, eş finansman yükümlülüklerini, standart başvuru belgelerini ve diğer gerekli bilgileri, ayrıntılı, açık ve anlaşılır bir dille açıklayan doküman.

Hibe Programı: AB politikasının amaçlarını destekleyen operasyonlara yönelik olarak hibe şeklinde yapılan yardımın hedefleri ve ölçeğinin belirleyen program.

Hizmet Sağlayıcı: Hizmet sağlayan gerçek veya tüzel kişi yada bunlardan oluşan konsorsiyum.

Hizmet Sözleşmesi: Teknik destek ya da araştırma gibi hizmetlerin sağlanması için hizmet sunucu ile Sözleşme Makamı arasında yapılan anlaşma.

Hizmetler: Sözleşme kapsamında Yüklenici tarafından yapılması gereken faaliyetler örneğin teknik destek, araştırma, eğitim, tasarım vb. faaliyetler.

İcra Dönemi: Sözleşmenin imzalanmasından nihai ödemenin gerçekleştirilmesine kadar geçen süre, proje uygulama süresinin bitiminden sonra en geç 18 ay.

İdari Emir: Sözleşmenin icrası ile ilgili olarak Proje Yöneticisi tarafından hazırlanan ve yükleniciye verilen yazılı talimat veya emir.

İhale Bedeli: Sözleşmenin gerçekleştirilmesi için teklif sahibi tarafından ihalede belirtilen toplam meblağ.

İhale Dosyası: İhale hazırlamak ve ihaleye çıkmak için gerekli olan her türlü belgenin bulunduğu ve Sözleşme Makamı tarafından hazırlanan dosya.

İhale Usulü: Sözleşmenin imzalanmasıyla sonuçlanan ve ihale ön duyurusunun yayınlanmasından sözleşmenin imzalanmasına kadar devam eden genel süreç.

İhale: Yazılı usul ve şartlarla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve ihale onayını müteakip sözleşmenin imzalanması ile tamamlanan işlemler.

İhaleye Davet: Kısıtlı usul veya rekabetçi müzakere usulü ile seçilen adaylara gönderilen ve onları ihaleye katılmaya davet eden mektup.

InforEuro: Http://ec.europa.eu/budget/inforeuro Yüklenici ya da hibe faydalanıcısının diğer para birimindeki gerçek maliyetleri Euro’ya çevirirken başvurulan web sitesi.

İzleme Ziyareti: İzleme ziyaretleri genellikle proje süresi boyunca bir kez ve mümkünse projenin uygulandığı yerde düzenlenir. İzleme ziyaretleri genel olarak mali yönetimin yanı sıra çalışma planının takibi, idari uygulamalar, belgelerin tutulması gibi konular üzerine odaklanmaktadır. İzleme ziyaretlerinde proje koordinatörü̈ ile birlikte yüklenici firmanın temsilcisi ve mali yönetimden sorumlu kişinin bulunması önem arz eder.

Katılım Öncesi Yardım Aracı I (IPA I): 2007-2013 dönemi için, AB’nin, aday ülkelere (Türkiye, Arnavutluk, Bosna-Hersek, Kosova, Eski Yugoslav Cumhuriyeti Makedonya, Karadağ, Sırbistan) reformlarına destek olmak üzere sağladığı mali ve teknik yardıma verilen isimdir.

Katılım Öncesi Mali Yardım II (IPA II): IPA II Mali Aracı dönemi 2014-2020’dir ve AB’nin aday ülkeler için sağladığı katılım öncesi mali yardımın yeni çerçevesini belirler.

Katılım Öncesi Yardım: Avrupa Birliği’nin üyeliğe aday olan ülkelere yardımcı olabilmesi için öncelikle aday ülkelerin bir dizi katılım koşullarını sağlaması gerekir (Kopenhag Kriterleri). Aday ülkelerin, kurumlarını ve standartlarını AB müktesebatı ile uyumlu hale getirmeleri ve Üye Devletlerin sahip oldukları yükümlülükleri yerine getirebilmeleri için gerekli olan reformların ve yatırımların desteklenmesi için AB’nin sağladığı mali yardıma Katılım Öncesi Yardım denmektedir.

Kısıtlı Prosedür: İhale çağrısına, tüm ekonomik aktörlerin ilgi gösterebileceği ancak sadece seçim kriterlerine uyan firmaların katılabildiği ihale türüdür.

Kilit Olmayan Uzman: Projenin belirli bir faaliyeti için görev alan kıdemli/kıdemsiz ve uzun/kısa süreli uzman.

Kilit Uzman: Projenin en başından sonuna kadar görev alan ve kilit rol oynayan kıdemli uzman.

Kilometre Taşı: Kısa ve orta vadeli hedeflerin “nesnel olarak doğrulanabilen göstergeleri” gibi işlev gören ara değerlendirme aşamalarıdır. Projenin başarısını, yalnızca proje bittikten sonra değil uygulama süresi boyunca değerlendirilir.

Konsorsiyum: İki ya da daha fazla işletmenin belirli bir projenin uygulanması konusunda yaptığı iş birliğidir. Sözleşme Makamı tarafından yayımlanan bir “Teklif Çağrısı”na cevaben bir teklif sunan uygun gerçek veya tüzel kişilerden oluşan bir gruptur. İhalenin verilmesi durumunda, konsorsiyum; şartname, teklif ve sözleşmeye ilişkin diğer düzenlemeleri temel alarak görevi yerine getirir.

Kurumların İnşası: Kurumların inşası Avrupa Birliği genişleme politikasının temel hedefi oluşturmaktadır. Merkezi, bölgesel ve yerel düzeyde Topluluk mevzuatını uygulayan demokratik kurumların, kamu idarelerinin ve örgütlerinin güçlendirilmesini ve kapasitelerinin geliştirilmesinin amaçlar.

Maktu Zarar: Maktu zararlar taraflarca daha önceden belirlenen ve mağdur tarafın zararının gerçek değeri olarak sözleşmede yazılı olan zararlardır (örneğin; yüklenicinin sözleşmenin hepsini ya da bir kısmını sözleşme süresi içinde tamamlayamaması üzerine Sözleşme Makamına ödeyeceği tazminat, bu tazminat genel koşullar bölümünde belirlenen yönteme göre hesaplanacaktır).

Mal Alımı: Satın alınan her türlü ihtiyaç maddeleri ile taşınır ve taşınmaz mal ve hakları ifade eder.

Mallar: Satın alınan mal(lar)a ilişkin mülkiyetin, yüklenici tarafından Sözleşme Makamına (ihale sözleşmeleri durumunda) ya da faydalanıcı tarafından tayin edilmiş olan yerel ortaklara ve/veya eylemin nihai alıcılarına (hibe sözleşmelerinde) devredildiği somut nitelikli ürün.

Mantıksal Çerçeve (Müdahale Mantığı): Mantıksal çerçeve bir düşünme biçimi olarak görülmelidir; aynı zamanda projenin kendisi geliştikçe ve şartlar değiştikçe yeniden değerlendirilmesi ve gözden geçirilmesi gereken, dinamik bir araç olarak da görülmelidir. Esnek olmayan ve kısıtlayıcı bir şablon olarak algılanmaksızın, proje planlaması ve bütçelendirmesi için yapı ve amaç sağlamakta kullanılmalıdır. Sorunları, hedefleri ve stratejileri tartışmak için analiz aşamasında paydaşları bir araya getiren mantıksal çerçeve yaklaşımı, kişileri kendi beklentilerinin neler olduğunu ve bunların nasıl elde edilebileceğini düşünmeye özendirir. Hedefleri açıkça belirterek ve bunları “hedefler hiyerarşisi” içine oturtarak, faaliyetlerin, sonuçların ve hedeflerin birbiriyle bağlantılı olmasını sağlayarak proje planının içindeki mantığı kontrol etmeye yönelik bir araç sunar.

Merkezi Olmayan Uygulama Sistemi: Merkezi Olmayan Uygulama Sisteminin amacı, AB tarafından fon sağlanan programların uygulanmasına ilişkin sorumlulukların Avrupa Komisyonundan ortak ülkelere devrine yönelik uygun yasal ve idari çerçevenin sağlanmasıdır. Planlama ve programlama sistemleri uygulamanın merkezi veya merkezi olmayan uygulama olmasından bağımsız olarak aynı kalır ve ihale ile sözleşme prosedürleri benzerdir.

Müdahale Mantığı: Projenin ardında yatan stratejiye müdahale mantığı adı verilir. Bu, projenin mantıksal çerçevede kullanılan müdahale hiyerarşisinin dört seviyesinin her birinde yapılan açıklamasıdır.

Müktesebat: AB’nin “olduğu gibi,” hali, başka bir deyişle, AB ülkelerinin paylaştıkları tüm hak ve yükümlülüklerdir. “Müktesebat” tüm anlaşmaları, AB mevzuatını, uluslararası anlaşmaları, standartları, mahkeme kararlarını, temel hak hükümlerini ve yatay ilkeleri içerir. Bu nedenle müktesebatı kabul etmek ve müktesebata uyum sağlamak, AB hukukunu olduğu gibi tamamıyla almak demektir.

Müzakere Usulü: İhale duyurusu olmaksızın yürütülen bir usul. Sözleşme Makamı tercih ettiği aday veya adaylarla istişarede bulunur ve bunlardan biri veya bir kaçı ile sözleşme koşullarını görüşür. Bu usul istisnai olarak ve kabul edilebilir gerekçeli durumlarda uygulanır.

Müzakereye Dayalı Rekabetçi Süreç: İhale Makamı ilan yayımlamaksızın teklif verebilecek en az üç firmaya, ihale davet mektubu ile birlikte ihale dosyasını gönderir. Tekliflerin sunumu için 30 gün süre verilir. Değerlendirme prosedürü̈ açık veya kısıtlı prosedürdeki uygulama ile aynıdır. Teknik uygunluğu olan en az üç teklif sunulmuş olmalıdır.

Nesnel Olarak Doğrulanabilir Göstergeler: Nesnel Olarak Doğrulanabilen Göstergeler mantıksal çerçeve hiyerarşisinin her bir seviyesinde hedeflere ulaşılmış olup olmadığını gösteren ölçülebilir göstergelerdir. Nesnel Olarak Doğrulanabilir Göstergeler uygun bir izleme sisteminin tasarlanması için temel sağlar. “Nesnel olarak doğrulanabilir”, aynı göstergeleri ölçen farklı kişilerin aynı ölçümleri elde edeceği anlamına gelir.

Nihai Faydalanıcılar: Operasyondan uzun vadede toplum ve sektör düzeyinde geniş çapta faydalanacak olanlar.

Nihai Kabul Belgesi: Hasar sorumluluğu ve garanti süresinin bitiminde Denetmenin veya Proje Müdürünün Yükleniciye yükümlülüklerini tamamladığına dair gönderdiği belge(ler).

Orman ve Su İşleri Bakanlığı (OSB): Haziran 2011’de eski Çevre ve Orman Bakanlığı’nın yapılandırılması sonucu kurulan ve Türkiye’de orman ve su işlerinden sorumlu bakanlıktır.

Öncül Onay: Türkiye’deki merkezi olmayan uygulama sistemi içinde Avrupa Komisyonu sistemli ön denetim uygular; diğer bir deyişle, ihaleye ve sözleşmelerin yapılmasına ilişkin kararlar Sözleşme Makamı tarafından alınır ve Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonunun ön onayına tabi tutulur. Uygulamada Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu tarafından yürütülen öncül kontrol prosedürü dört esas kontrolü̈ içerir: (i) İhale dosyasının ve ihale ilanının içeriğinin ihale duyurulmadan önce onaylanması, (ii) Değerlendirme komitesinin/kısa liste panelinin (ihaleye katılacakları önermekten sorumludur) teşkilinin onaylanması, (iii) Değerlendirme/ kısa liste raporunun kontrolü̈ ve onaylanması, (iv) Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu Başkanının, sözleşmeye taraf olarak değil ancak projenin AB finansmanını almaya uygun olduğunu teyit eder nitelikte sözleşme üzerinde imzasının onayının bulunması.

Özel Hükümler: Sözleşme Makamı tarafından hazırlanan ihale dosyasının ayrılmaz bir parçası olup, Genel Hükümlere getirilen değişiklikleri kapsamakla beraber sözleşme, şartnameye ve teknik şartnameye getirilmiş olan özel şartları belirtir.

Program Otoritesi: IPA programlarının, mali yönetim prensibine uygun olarak yönetiminden ve uygulanmasından sorumlu olup; ihaleye çıkma, sözleşme ve ödeme yapma yetkilerine sahip olan ve raporlama yapmakla yükümlü kurumu ifade eder.

Proje Döngüsü Yönetimi: Mantıksal çerçeve yaklaşımı temeline dayanan, proje ve programların hazırlanması, uygulanması ve değerlendirilmesinde kullanılan bir yöntem ve sistematik bütünüdür.

Proje Yöneticisi: Sözleşme Makamı adına projenin uygulanmasını izlemekle sorumlu kişi.

Projenin Amacı: Bir projenin temel amacı veya hedefi. Proje amacı, ana veya temel soruna hitap etmeli ve hedef grup(lar) için sürdürülebilir faydalar açısından tanımlanmalıdır.

Satın Alma Prosedürü: Bir Sözleşme Makamı tarafından, tanımlanmış mallar, işler veya hizmetler sağlamak üzere uygun bir yüklenici ile bir sözleşme belirlemek ve bu sözleşmeyi imzalamak için izlenen prosedür.

Sektörel İzleme Komitesi (SMC): Sektörel İzleme Komitesi, Çevre Operasyonel Programı kapsamında ilgili kamu kurumları, ekonomik ve sosyal paydaşlar, gözlemciler ve diğer katılımcılar ile 27 Kasım 2007 tarihinde kurulmuştur. Komiteye, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (ÇŞB) ve Avrupa Komisyonu ortaklaşa başkanlık etmektedir. Sektörel İzleme Komitesi, Çevre Operasyonel Programında belirtilen hedeflerin elde edilmesinde Bakanlığı destekleyen önemli bir istişare platformudur.

Sivil Toplum Kuruluşu (STK): STK, herhangi bir kâr amacı gütmeyen, yerel, ulusal veya uluslararası düzeyde organize olan, gönüllü vatandaşların ortak bir ilgi, hedef çevresinde oluşturdukları yapıdır. STK’lar, vatandaşların endişelerini yönetimlere aktararak savunur ve ilgili politikaları izleme ve bilgi sağlanması yoluyla vatandaşın siyasete aktif katılımını teşvik eder.

Sözleşme Bütçesi: Sözleşme masraflarının özeti olup, bu masrafların toplamı sözleşme bedeli ya da sözleşme fiyatıdır. Hibe söz konusu olduğunda bütçe, fonlama (kısa vadeli borçların uzun vadeli borca dönüştürülmesi) için geçerli masrafları ve toplam masrafları gösterir. Ayrıca gelir detaylı olmalıdır. İnşaat söz konusu ise, toplam işlerin tamamlanması için ödenecek olan başlangıç değerini ya da sözleşme kapsamında yükleniciden kaynaklanan nihai hesap özeti tarafından onaylanmış diğer toplamları yansıtır.

Sözleşme Hizmet alımı, mal alımı veya hibe projeleri için sözleşme makamı ile yüklenici arasında yapılan yazılı anlaşma.

Sözleşme Makamı: Avrupa Komisyonu ile Avrupa Komisyonu tarafından Avrupa Birliği mali yardımlarını kullandırmakla görevlendirilen ve Avrupa Topluluğu (AT) yüklenicisi ile AT sözleşmesini imzalayan kurum veya kuruluşlardır.

Sürdürülebilirlik: Dış fonlar sona erdikten sonra hedeflerin sürekli olma olasılığı açısından olumlu sonuçların elde edilip edilmediğinin değerlendirilmesi içindir. Etki ve sürdürülebilirlik, tüm proje paydaşlarının sahiplenmesini, politika desteğini ve kurumsal kapasite ile yönetim becerilerinin olmasını gerektirir.

Şantiye: Sözleşme Makamı tarafından sağlanacak ve inşaat işinin yapılacağı yer ya da şantiyenin bir parçası olarak Sözleşmede belirtilen diğer yerler.

Şartname (ToR)/ İş Tanımı/ Görev Tanımı: Bu dokümanda, yüklenici veya danışman tarafından yapılacak çalışma veya beklenen işler/faaliyetler tanımlanır. Ayrıca, proje ile ilgili olarak arka plan, genel hedefler, planlanan faaliyetler, beklenen girdi ve çıktılar, bütçe, zaman takvimi ve görev tanımları konusunda bilgi verir.

Tazmin Ödeme: Sözleşme gereği yapılan ve Sözleşme Makamının, harcama doğrulamasına ilişkin raporu veya destekleyici belgeleri inceledikten sonra Sözleşme kapsamında yapmış olduğu toplam ön finansman ödemesinden düşürmeyi kabul ettiği harcama tutarıdır.

Tedarik Sözleşmesi: Mal alımı sözleşmeleri; satın alma, leasing, kiralama ve taksitli satın alma gibi faaliyetleri kapsar. Ürün temini ve bazı durumlarda, yerleştirme ve kurulum faaliyeti için yapılan sözleşmeler de mal alımı sözleşmesi olarak kabul edilir.

Tedarikçi: Ürün tedarik etmeyi teklif eden gerçek veya tüzel kişi, kuruluş veya bunlardan oluşan bir konsorsiyum ya da oluşum.

Teklif Çağrısı: Proje teklif çağrısı, belirli bir destek programı kapsamında, nitelikleri net bir şekilde belirlenmiş olan potansiyel başvuru sahiplerinin, önceden belirlenen konu ve koşullara uygun olarak proje teklifi sunmaya davet edilmesidir.

Teklif Sahibi: Sözleşme imzalamak üzere ihaleye çıkan gerçek ya da tüzel kişi ya da bunlardan oluşan konsorsiyum.

Teknik Şartname: Mal alımı ve/veya inşaat işleri ile ilgili olarak ilgili yöntemlerin, kullanılacak kaynakların ve/veya ulaşılacak sonuçların belirtildiği Sözleşme Makamı tarafından düzenlenmiş olan belge.

Teknik Teklif: İhalenin mali olmayan unsurlarını kapsayan bölümü̈, yani; ihale dosyasında olması gereken finansal teklif dışında kalan tüm unsurlar. Teknik teklif herhangi bir finansal gösterge içermez.

Teknik Yardım Sözleşmesi: Sözleşme Makamı ile hizmet sağlayıcısı arasında yapılan bir sözleşme olup, hizmet sağlayıcısı bu sözleşmeye göre danışman olarak görev yapar projeyi yönetir ve denetler ve ayrıca sözleşmede belirtilen uzmanları sağlar.

Türkiye Ulusal Çevre Eylem Planı (UÇEP): İnsan sağlığını ve çevreyi tehdit eden çevresel sorunları ve kirlilik kaynaklarını tanımlar ve Çevre öncelikli eylemleri belirler. Türkiye’nin çevresel hedeflerine ulaşabilmesi için bir dizi eylem önerir: (i) etkin bir çevre yönetim sistemi geliştirmek; (Ii) çevre bilgi ve bilincini artırmak; (Iii) farklı tematik alanlarda yeni yatırımları planlamak; (Iv) uzun vadede AB ile entegrasyon için uygun bir tempoda AB çevre standartları ve yönetmelikleri benimsemek.

Ulusal Fon: Faydalanıcı ülkede, merkezi yönetim bütçeleme surecinde yetkili olan bir Bakanlık bünyesinde kurulan birimdir. Ulusal Fon, merkezi hazine olarak görev yapar ve Ulusal Yetkilendirme Görevlisinin sorumluluğu altında, IPA Programı kapsamındaki yardımların mali yönetimini yürütür. Ulusal Fon; banka hesaplarının organizasyonundan, Avrupa Komisyonu’ndan fonların talep edilmesinden, Avrupa Komisyonu’ndan alınan fonların Yönetim Otoriteleri ‘ne veya nihai kullanıcılara transferinden ve Avrupa Komisyonu’na mali rapor vermeden sorumludur.

Ulusal Katılım Öncesi Yardım Koordinatörü: IPA II dönemi ile Dolaylı yönetim modeli kapsamında IPA’nın Türkiye’de uygulanmasına yönelik genel koordinasyon görevi Ulusal IPA Koordinatörü (NIPAC) olarak belirlenmiş olan Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı’na verilmiştir. Söz konusu sorumluluk, programın hazırlanmasından kapatılmasına kadar uzanan ilgili tüm süreçleri kapsamaktadır.

Ulusal Para Birimi: Yararlanıcı ülkenin para birimi.

Ulusal Yetkilendirme Dairesi (NAO): Avrupa Kalkınma Fonu ile finanse edilen bütün operasyonlarda Türkiye’yi temsil eden ve Türkiye tarafından atanan üst düzey bir hükümet organıdır.

Uygulama Dönemi: Sözleşmenin imzalanmasından ya da Özel Hükümler kısmında belirtilen alternatif tarihten başlayarak işlerin geçici kabulüne veya malların son partisinin geçici kabulüne veya tüm işlerin ya da tüm proje faaliyetlerin tamamlanmasına kadar geçen süre.

Uzman: Sözleşmenin tam olarak uygulanması için gereken uzmanlığı sağlamak üzere yüklenici tarafından görevlendirilen kişi.

Ücrete Dayalı Sözleşme: Hizmetin, uzmanların çalıştığı her bir gün için sabit ücret oranları bazında sağlandığı sözleşme.

Yan Hizmetler: Satın alınan malların teslim edilmesinin yanı sıra Yüklenicinin bir Mal Alımı Sözleşmesi gereği yerine getirmesi gereken ilgili tüm hizmetler. Gerekli görülen durumlarda sözleşmede belirtilir ve boşaltma, kurulum, test etme, çalıştırma, uzmanlık desteği, gözetim, bakım, onarım, eğitim gibi hizmetleri ve sözleşme uyarınca öngörülen mallarla bağlantılı diğer yükümlülükleri içerebilirler.

Yararlanıcılar: Proje ortakları / doğrudan fayda sahipleri: Avrupa Komisyonu tarafından finanse edilen projeleri planlayan ve uygulayan kurumlar ve kuruluşlar; örneğin, bakanlıklar ve hükümet organları.

Yedek Akçe: Sözleşmede yer alan, bir Denetmenin talimatıyla işlerin tamamlanması ya da malların, araçların, tesis ya da hizmetlerin veya yükümlülüklerin yerine getirilmesi için kullanılan, kısmen ya da tamamen kullanılabilen ya da hiç kullanılmayan miktar.

Yetkili Makam: Belirli bir konuyla ilgilenmekten sorumlu olan devlet dairesi veya diğer organ anlamına gelir. Yasal güç ve sorumluluk sahibi olma anlamında tam yetkilidir.

Yüklenici: AT Sözleşmesi kapsamında AT Yüklenicisine mal tedarik eden ve/veya hizmet sunan ve/veya iş yapan gerçek ya da tüzel kişilerdir. AT Yüklenicisi ile bir AT Sözleşmesi kapsamındaki mal, hizmet veya işleri temin etmek amacıyla tedarik sözleşmesi imzalayan gerçek veya tüzel kişilerin, tedarik sözleşmelerinde kendilerini farklı sıfatlarla nitelendirmeleri bunların “Tedarikçi” vasfını değiştirmez.

Zeyilname: Bir sözleşmenin şartlarını ve koşullarını değiştiren belgedir.